Cihan Atıl Namlı Gitar Eğitim Sayfası

Cihan Atıl Namlı Kişisel Web Sitesi > Gitar Eğitim Sayfası > Hafta 1: Gitar
Hafta 2 >
Gitar

Hafta 1: Gitar


Giriş

Cihan Atıl Namlı Temel ve Orta Düzey Gitar Eğitimine hoşgeldiniz. 16 hafta sürecek temel ve orta düzey eğitim programının ilk haftasında bulunuyorsunuz. Bu haftanın başlıkları şöyledir:

Tanışma, Dersin Tanıtımı, Eğitim Programının ve Hedefin Açıklanması, Genel İstekler ve Diyalog

Bu başlıkla ilgili bölüm, Cihan Atıl Namlı Yoğunlaştırılmış Gitar Eğitim Programı belgesindeki Cihan Atıl Namlı Yoğunlaştırılmış Gitar Eğitim Programı'na Giriş başlığı altında ayrıntılarıyla ele alınmıştır.

Gitarın Tutuş Biçimi ve Duruş: Genel Tutuş ve 4 Farklı Tutuş Biçimi, Ellerin Duruşu

Gitar farklı çalış veya intiba amacı ile değişik şekillerde tutulabilir. Gitarın mecburi bir tutuş biçimi olmamakla birlikte çalan kimseye yol göstermesi ve kolaylığı amacı ile taslak biçimler mevcuttur. Aşağıda bu taslaklar ele alınmıştır. Açıklamalarda kullanılan teknik tabirlerin tanımı için önce gitarın tanıtımını inceleyiniz.

Gitarın Tanıtımı

Genel Tutuş Biçimi: Herhangi bir izlenim veya teknik kaygısı olmadığı zamanlarda kullanılması tavsiye olunan en yaygın tutuş biçimidir. Bu biçim doğrultusunda oturulan sandalye veya taburenin kolluklarının olmaması gerekir. Zira kolluksuz bir oturak yok ise, oturağın en ön kısmına doğru kaymak uygun olur. Bacaklar, aralarında 30 derece açı olacak biçimde açılır ve gitarın alt kısmında bulunan kavisli bölge, sağ bacak üzerine yerleştirilir. Gitarın baş bölgesi biraz yukarıya kaldırılır. Tüm gitar, yukarıdan bakıldığında ön yüzü 20-30 derece açı ile görülecek biçimde yatırılır. Sağ kol, sağ tepeciğe pazı bölgesinden dayanır. Ön kol bölgesi, serbest biçimde hareket edebilmelidir. Tercihen sağ ayak, parmaklar üstünde tutulabilir. Bu tutuş, her teknik için uygundur.

Standart Klasik Tutuş Biçimi: Profesyonel tutuş biçimine göre daha rahat ve daha çok tekniğe uygun olan bu tutuş için sağ bacak, sol bacağın üzerine atılır ve alt kavis, sağ bacağın üzerine yerleştirilir. Gitarın yatay duruş açısı 20 ila 30 derece arasında olmalıdır. Sağ kol, ritim tekniği kullanılacaksa pazı bölgesinden, arpej tekniği kullanılacaksa dirsek altı bölgesinden sağ tepeciğe dayandırılmalıdır. Sağ bacağın da duruş açısına bağlı olarak gitarın dikey duruş açısının 10 ila 20 derece arasında olması gerekir. Arpej için tutuşta dahi ön kol serbestçe hareket edebilmelidir. Bu tutuş biçimi, klasik gitar öğrencilerine sıklıkla önerilen biçimdir.

Profesyonel Gitar Tutuş Biçimi: Genellikle klasik gitar icracıları tarafından kullanılan tutuş biçimidir. Bu tutuş için kullanılan alan fazladır. Bacaklar, aralarında 60 ila 90 derece olacak biçimde açılır. Alt kavis, sol bacağın üzerine konur ve yatay duruş açısının 45 derece olması sağlanır. Sağ kol, ön kolun dirseğe doğru olan tarafından sağ tepeciğe dayandırılmalıdır. Bu dayanmadan ötürü ön kol, önceki tekniklerde olduğu gibi serbest değildir. Dolayısıyla bu tutuş, daha çok arpej tekniği için uygundur; gitarın ritim amacıyla kullanılması için daha farklı tutuşlar tercih edilmelidir. Bu tutuş biçiminde gitarın dikey eğimi yoktur ve ön yüzeyi görmek mümkün olmayacaktır. Profesyonel tutuş biçimini kullanan gitaristlerin önlerinde genellikle nota sehpası ve notalar bulunur. Gitara bakmaya ihtiyaç olmayacak derecede ileri düzeyde olmak gerekir, çünkü kimi icracılar gerçekten büyük bir özenle notaları takip ederler.

Flamenko Tutuş Biçimi: Şu ana kadarki tutuş biçimleri arasında en profesyonel ve gösterişli olanıdır, ancak bu tutuş biçimiyle gitar çalmak da bir o kadar zordur. Bacaklar 10 ila 20 derece açılır, gitarın alt tepeciği de bacakların ortasına yerleştirilir. Gitarın yatay duruş açısı 60 ila 70 derece olmalıdır. Bu şartlarda gitarın klavye bölümü, gitaristin başı ile aynı hizada olacaktır. Gitarın dikey eğimi olmamalı ve gitarist, klavyeye mümkün olduğunca yakın durmalıdır. Bu amaçla sol tepecik, göğüse dayanabilir. Sağ kol, ön kolunun herhangi uygun yerinden üst kavise dayanır, sağ elin hizasının klavye-gövde kesişiminde olmalıdır. Flamenko tutuş biçimi, perde ve tellerin çok hassas biçimde kullanılması için uygundur. Gitarist, tellere klavyenin hizasında vurarak daha hassas sesler elde edebilir.

Gipsy Tutuş Biçimi: Bu tutuş biçimi, genellikle oturacak veya destek alacak herhangi bir nesne olmadığında ayakta çalmak için kullanılır. Adını, Gipsy tarzında müzik yapan sanatçıların tutuş biçiminden almıştır. Normalde ayakta çalarken gitar, bir kayış ile boyna asılır. Bu tutuş biçimi, söz konusu kayışın olmadığı durumu konu almaktadır. Gitarın hem yatayla hem de dikeyle yapmakta olduğu açılar 0 derece olmalıdır ve bu konumuyla, sağ kol dirsek altı yardımıyla göğüs kafesine doğru bastırılarak düşmemesi sağlanmalıdır. Anlaşılacağı üzere sağ kolun hareket kabiliyeti iyice kısıtlanmıştır. Dolayısıyla bu biçimde sadece ritim yapılabilir. Gitarın gövde ve klavye bölümlerinin hiç görülemeyecek olması nedeniyle bu şekilde çalış, akorlar ve ritimler konusunda oldukça ileri düzeylik gerektirir.


Gitarın Bakımı ve Korunması

Ahşaptan ve özel ağaç türlerinden yapılmakta olan gitarlar, yapıları itibariyle sert darbelere dayanamayacak olan nesnelerdir. Ayrıca çıkarmakta oldukları ses, şekillerinden ileri gelen akustik yapıları ile son derece ilgilidir. Dolayısıyla özenle korunmalı ve muhafaza edilmelidir.

Gitarın Tanıtımı bölümünde de görüleceği üzere bir gitar, 4 bölümde ele alınır: Gövde, Klavye, Ense ve Baş. Bu bölümlerden en büyüğü ve hassas olanı gövdedir. Yapı olarak arka kapak, ön kapak ve gitarın şekline uygun olarak bükülmüş yan kısımdan oluşur. Ön kapak ve arka kapak, alanın geniş olması nedeniyle küçük yüzeyli ve sert darbelerden hasar görebilir. Sert bir cismin çarpması sonucu oluşacak küçük bir göçme gitarın sesini pek değiştirmeyecek olsa da görsel açıdan pürüz teşkil eder. Daha büyük çaplı bir darbe ise gövde kasasının kırılmasına ve gitarın harap olmasına neden olabilir. Dolayısıyla gitarın, sivri veya köşeli cisimlere yakın yerlerde muhafaza edilmesinden kaçınılmalıdır. Yan kısım ise söz konusu darbelere daha dayanıklıdır.

Gitarın gövde kısmı, bütünüyle cilalı ve vernikli bir bölümdür. Bu unsur, kimyasal nitelikli bir kaplama olarak ahşap kısmı çizilmelere karşı korur. Ancak gitarın çok sıcak veya aşırı soğuk yerlerde saklanması, bu maddenin de etkilenmesine ve hatta yapısının bozulmasına yol açabilir. Ayrıca ani sıcaklık değişiklikleri, aynı hızdaki genleşmelerden ötürü ahşap malzemeyi fiziksel olarak yıpratabilir. Dolayısıyla gitarın oda sıcaklığında muhafaza edilmesi ve sıcaklıkları çok farklı ortamlar arasında ani geçişinden sakınılması gerekir.

Gitarın klavye bölümü, uzun ve ince yapısıyla çok hassas gözükse de, dayanıklılık olarak en üstün bölümlerindendir. Çünkü yapılmış olduğu malzeme yoğun ahşaptır. Klavye bölümünün perdeli kısmı, gitarın kalitesine göre yine ahşaptan veya daha kalitesiz bir malzemeden yapılmış olabilir. Bu durumda boyasının çıkma olasılığı söz konusu olur. Bu kısım ter ile birleştiğinde sol el parmak uçlarının yeşil-siyah arası renge bürünmesi normaldir. Elleri çok terleyen kişilerin, çalmaları bittikten sonra bu bölümü silmeleri hem klavyeyi hem de telleri korozyona karşı korur. Ayrıca perdeli bölümün alacağı darbeler sert nitelikli olur ve göçüğe sebebiyet verirse bu durum, çalış esnasında rahatsızlığa yol açar. Ayrıca tellerin doğrudan darbeye maruz kalması da fiziksel yapılarını bozar; fiziksel dalga geçişlerinde oluşacak yoğunluk farkı, telin gerginliği ile denk düşmeyecek farklı seslerin de oluşmasına yol açar.

Gitarın en hassas bölümü ense bölümüdür. Öyle ki sadece ense bölümüne değil, baş bölümüne de gelecek olan darbeler, pivot nokta görevi görmesinden ötürü ensede hasara yol açabilir. Bu durumda ense çatlayabilir, açılabilir ve hatta kırılabilir. Bu hasar, genellikle arka kısımda meydana gelir. Çoğunlukla gitarın düşmesinden kaynaklanabilecek olan bu hasarı önlemek amacıyla gitarın, duvar gibi düz yüzeylere dikey olarak dayanmasından kaçınılmalıdır. Gitarın dikey olarak dayanabileceği tek uygun nokta, müdahaleden uzak köşe noktalardır. Bu noktalar dışında gitarın açıktaki tek saklama yeri, yatak-koltuk ve benzeri yatay yüzeylerin üzeridir. Prensip olarak gitarı, bir insanmışçasına kanepe gibi bir yere uzunlamasına yatırmak ve baş kısmını kolluğa yerleştirmek yerinde olacaktır. Gitarın muhafaza edilebilmesi için, müzik dükkanlarında gitar sehpaları da satılır.

Sıklıkla çalınan bir gitarın, çalındığı ortama uygun bir sıcaklıkta muhafaza edilmesi gerekir. Evde arada sırada gitarı elinize alacaksanız kılıfında muhafaza etmenin lüzumu yoktur. Ancak çok nadiren veya sadece ihtiyaç olduğunda kullanılacak bir gitarın, tüm risklere karşı kılıfında veya kasasında saklanması gerekir. Gitarın rutubetten korunması, bilhassa çelik sarımlı teller açısından çok önemlidir. Aksi takdirde bu teller kısa süre içinde paslanırlar. Doğru akor, bir gitarın ses tutarlılığı açısından önem taşır. Çünkü gitarın tellerinin akoru, ilk takıldığında ve takiben bir hafta içerisinde hangi frekansa akort edildiyse o frekansta ses vermek ister. Dolayısıyla evrenselindeki frekanslara göre yanlış akort yapılmış bir gitarın, başka enstrümanlarla uyumlu biçimde çalınabilmesi için gerçek akoruna döndürülmesi zor olur. Gevşek bir tel, sıkıldığı zaman yine gevşeme eğilimine gireceği gibi, gergin bir tel de gevşemesi durumunda yine kendini toplamaya çalışır. Bu sebeple gitarın akorunun periyodik olarak denetlenmesi ve bozulduysa yeniden yapılması gerekir. Birim zamandaki akor bozulma miktarı, gitarın kalitesiyle de ters orantılıdır.

Gitar, aşırı bakıma ihtiyaç duymaz. Ancak yine de gövde bölümünün ve tellerin tozlandıkça yumuşak ve kuru bir bezle silinmesi iyidir. Terli ellerle çalındıktan sonra vakit kaybetmeden tellerin silinmesi de paslanmaya karşı iyi bir önlemdir. Cilası veya verniği fazlasıyla yıpranmış bir gitarın, ahşap konusundaki bilgili bir kişi eşliğinde yeniden cilalanması hem görünümü hem de ahşap gövdeyi korur. Zaman zaman da bir elektrik süpürgesi vasıtasıyla hava boşluğundan içeri girmiş tozların alınması, hijyen bakımından faydalı olacaktır.


Ellerin, Parmakların ve Tırnakların Korunması

Klasik gitar, sadece eller, parmaklar ve tırnaklar kullanılarak çalınır, herhangi fazladan bir ayrıntı söz konusu değildir. Dolayısıyla vücudumuzun bu önemli dış organlarını dikkatle korumalıyız.

Tellerden farklı sesler duymak için kullanılan sol elin parmakları, klavye üzerindeki "perde" adı verilen yerlerdeki tel bölümlerine basılır. Sesin doğru biçimde çıkması için parmaklarla tellere kuvvetle basılmalıdır. Çünkü tel, perde dahilinde mümkün olduğunca klavyeye yapışmalıdır. Bunu sağlamak için sol el parmaklarındaki tırnakların mümkün olduğunca kısa olması gerekir. Öğrenimin ilk zamanlarında bu parmaklar, tellerin inceliğinden ve hamlıktan ötürü oldukça acıyacaktır. Dolayısıyla çok acıdığı durumlarda sol el parmaklarının 1-2 dakika kadar dinlendirilmesi yerinde olur.

Sağ el, sesin çıkarılması için tellere vurulan eldir. Bu eldeki parmaklar ve tırnaklar, vuruşun şekline göre kullanılmaktadır. Sağ el tırnakları, herhangi bir dış kısıtlama(okul veya iş kuralları) yoksa 1-2mm kadar uzatılabilir. Bu uzunluk, tellerden daha net ve tiz ses alınmasını sağlayacaktır. Ancak profesyonel düzeyde bu uzunluk 3mm'ye yakınsa veya üzerinde ise, sağ el tırnaklarının özel olarak korunması gerekir. Çalışın kararlı olabilmesi için her bir parmağın tırnak uzunluğu aynı olmalıdır. Tellere tırnaklar ile vurulurken veya solo çalış yapılırken gereksiz sertliklerden ve dengesiz asılmalardan kaçınılmalıdır. Eğer herhangi bir tırnakta küçük çaplı yarık varsa, yarık yok olana dek tırnak kısaltılmalı ve öteki tırnaklar da aynı seviyeye getirilmelidir. Ayrıca herkesin rahatlıkla çalabildiği tırnak uzunluğu farklıdır. Dolayısıyla, solo çalışa geçildikten sonra zorluk yaşanmayan tırnak uzunluğu tespit edilmeli ve her hafta bu uzunluk sabitlenmelidir.

Her iki el de gitarın rahatça çalınabilmesi için sağlıklı olmalıdır. Özellikle eğitime gitmeden önceki 1-2 gün boyunca kesici, yakıcı veya tahriş edici cisimlerle uğraşılmamalıdır. Bir konsere çıkılacaksa en az 1 hafta evvelinden ellerin bilinçli bir koruma altına alınması gerekir. Koruma süresince eller, çok soğuk ve çok sıcak cisimlerden uzak tutulmalı; ağır işlerde kullanılmamalıdır. Bir gün içerisinde 4-5 defa sabunla yıkanmalı, soğuk havalarda eldiven kullanılmalıdır. Ayrıca eller çok soğukken gitar çalmaya çalışmak can yakar. Ellerin rahat bir sıcaklığa ulaşması için soba veya kalorifer gibi sıcak bir cisme yakın tutmak da sakıncalıdır, zira elin kendi kendine ısınması, dengeli bir sıcaklık dağılımı açısından önemlidir.


Akorlarda Tellere Vuruş Şekilleri, Parmak ve Tırnak Kullanımları, Her Bir Parmağın ve Telin Görevi

Akor yapabilmek, gitarın öteki enstrümanlara sağladığı en büyük üstünlüklerdendir. Ancak bu üstünlüğü verimli biçimde değerlendirmek için gitardan sesleri doğru biçimde çıkarabilmek gerekir.

Gitarın tellerinden en fazla sesi çıkarmak için tellere vuruş yerinin hava boşluğunun üstü olması gerekir. Alt eşiğe yakınlaştıkça tellerden çıkacak sesler kısalır ve tizleşir. Aynı şekilde klavyeye yaklaştıkça da sesler toklaşır. Ancak ritim yaparken her iki bölgeden de uzak olmakta fayda vardır, zira ellerin en rahat ulaştığı bölge hava boşluğudur.

Tellere vurmak için parmaklar veya tırnaklar kullanılabilir. Parmak uçlarının etli kısımları ile tellere vurulduğunda oldukça kalın sesler elde edilir. Bu parmak genellikle baş parmaktır ve vuruş yönü, kalın telden ince tele doğrudur. Bu vuruş şekli, solo bir enstrümana eşlik ederken mutlak suretle altta kalmak için kullanılabilir. Öte yandan tellere tırnaklarla vurmak suretiyle kuvvetli ve tiz bir ses elde edilebilir. Bu vuruş biçimi ise baş parmak dışındaki parmakların tümü ile yapılır ve tırnakların yüzeyleri kullanılır. Yine vuruş yönü kalından inceyedir.

Solo çalışlarda da parmak ve tırnak kullanımı arasındaki farklar yukarıda anlatılanlarla paralellik taşır. Sadece, teknikli biçimde solo çalmak için parmakların teller ile eşleşmesi söz konusudur. Bu eşleşmeye göre en kalın 3 tel baş parmak ile, kalan 3 ince tel ise işaret, orta ve yüzük parmaklarla çalınır. Bu eşleşme bir taslak niteliğinde olup, arpej adı verilen teknik için mutlak geçerlilik taşır. Bunun dışındaki durumlarda, tellerin kullanılış sırasına bağlı olarak taslak düzen değiştirilebilir. Ancak bir genelleştirme yapmak gerekirse, baş parmak kalın sesler için, öteki parmaklar ise ince sesler için kullanılır. Yine de eğitim aşamasında, solo çalışmalarının başlangıcında sadece baş parmağın kullanımı uygundur.


Tellerin Temsil Ettiği Notalar ve Komşu Teller Arasındaki İlişkiler

Aşağıdaki şekilde, normal bir gitarın tellerin adları ve tel numaraları yer almaktadır.

Gitarın Telleri

Görülebileceği üzere gitarda tellerin numaraları inceden kalına doğru artmaktadır. Bu tellerden en ince ve en kalın olanların isimleri de aynıdır. Söz konusu tellerin isimleri okunurken karışmaması için "ince" veya "kalın" ön ekleri ile söylenir.

Gitarda tellerin temsil ettiği notaların isimleri diyez veya bemol etkenlerini içermemektedir. Ancak her iki tel arasındaki nota sayısı aynı değildir. Batı müziğindeki notaların isimleri sırasıyla şöyledir: Do, Re, Mi, Fa, Sol, La ve Si. Bu notalardan 5 tanesi, gitarın 6 telinden birinde normal halde akortludur. Tellerin isimlerine dikkat edilirse genellikle aralarında 3 nota olduğu görülür. Ancak sadece 3. tel Sol ve 2. tel Si arasında 2 nota bulunur. Yine de batı müziğinin "nota" aralıkları değil, "yarım ses" aralıkları üzerine kurulu olduğu bilinmelidir. Bu kavramlara daha ileriki konularda ayrıntılarıyla değinilecektir.

Gitarın klavyesi üzerindeki çelik perdelerin ara bölümlerine yine "perde" denir ve kelime tek başına kullanıldığında bu şekilde anlaşılmalıdır. Perdeler üzerine parmakların yerleştirilmesi suretiyle tellerden elde edilecek sesler tizleşir. Bazı özel durumlarda ise herhangi bir telin sesi, kendisinden daha ince olan tel ile aynı frekansa gelebilir.

Gitarın Akordunun Yapılması ve 3 Farklı Akort Yöntemi, Doğruluk Dereceleri ve Uzmanların Akort Yöntemi

Gitarın nitelikli bir biçimde çalınabilmesi için üzerindeki 6 telin de çıkaracağı seslerin uyumlu olması gerekir. Buna akort denir. Temel anlamda akort "uyum" demek olduğundan, en azından tellerin kendi aralarında uyumlu olması gerekir. Daha iyi bir akort için tellerin, adlarına uygun frekanslarda akort edilmelidir. Akort için temel teşkil eden 3 yöntem bulunur. Aşağıda bu yöntemler açıklanmıştır.

1. Gitarın Akordunu Kendi İçinde Yapmak: Bu yöntem, herhangi bir durumda tek bir gitardan başka bir çalgı olmadığı zamanlar ve akort yapmaya yardımcı olabilecek başka unsurlardan muaf iken kullanılır. Bir önceki konu başlığı altında, bazı özel durumlarda bir telin kendinden daha ince olan başka bir tele ait sesi de verebileceği belirtilmişti. Söz konusu özel durumlar, en basit haliyle aşağıdaki şekilde yer almaktadır.

Gitarın akordunu kendi içinde yaparken kullanılacak perdeler Şekilden görülebileceği üzere perdeler de teller gibi numaralandırılmıştır. Bu numaralar, normal bir gitarda 17-18 'e dek sürer ve perdeler biter. Gitarın kendi içinde akort edilebilmesi için ilk yapılması gereken, 6 telden herhangi birinin çıkarmış olduğu sesin doğru olduğunu varsaymaktır. Bu varsayımdan sonra ilk iş, şekilde görülen beyaz ve iri noktaları hatırlamaktır. Bu noktaların bulunduğu perdeler, o tel için kendisinden bir küçük numaralı telin çıkaracağı sesi vereceği yeri göstermektedir. Bu bilgi ışığında yapılması gereken, doğru varsayılan telin akordunu değiştirmeksizin öteki telleri, kendisi için geçerli olan özel perdeyi kullanarak uygun akorda getirmektir. Bunu bir örnekle açıklamak daha uygun olacaktır. Gitarımızın 3. telinin akordunun gerçeğine uygun olduğunu varsayalım. İlk işimiz, 3. tel için geçerli olan özel noktaya, yani bu telin 4. perdesine parmağımızı koymak ve bu tele vurmaktır. Sonra 2. tele ilişkin kulağı, o telden çıkacak ses ile 3. telden çıkmış olan ses aynı olana dek ileri veya geri yönde çevirmeliyiz. Her iki telden gelen ses aynı olduğunda söz konusu teller birbirine uygun akorda gelmiş demektir. Aynı işlem, öteki bütün teller için tekrarlanır. Ancak unutulmaması gerekir ki doğru olduğu varsayılan 3. telin akordu asla değiştirilmez; yani 4. telin akordunu yapmak için yine 4. telin kulağı ileri veya geri çevrilir.

Bu akort yöntemi, gitarın ve tellerin kalitesinin yüksek olduğu ölçüde kesin sonuçlar vermektedir. Düşük kaliteli gitarlarda, perde genişliklerinin birbirine olan oranı sabit olmayabileceğinden bu yöntem, akort sonucunda küçük hata payları bırakabilmektedir. Yine de elde edilen sonuç makul olacaktır. Yukarıdaki şekle dikkatle bakıldığında perde numarası ile perde genişliğinin ters orantılı olduğu görülür. Yani gitarın gövdesine doğru yaklaştıkça perde genişlikleri azalmaktadır. Bu yöntemden yüksek verim alınabilmesi için yapılması gereken bir diğer işlem ise, akort öncesinde tellerin önce temiz bir bez ile silinmesi, ardından da el ile teker teker gerilmesidir. Bu germe işlemi, teli ortasından tutarak dışarıya doğru çekme suretiyle yapılır. Klavyeden 2cm. yukarı kadar çekme yeterli olacaktır.

2. Gitarın Akordunu Başka Bir Gitar Yardımıyla Yapmak: Bu yöntemi kullanabilmek için, akordunun kendi içinde doğru olduğundan emin olunan başka bir gitara daha ihtiyaç vardır. Genellikle birden fazla gitarın birbirine uyumlu olması için kullanılan bir yöntemdir. Bu yöntemle akort yapmak için, kendi içinde akordu uyumlu olan gitardan her telin sesi teker teker dinlenir ve akort edilecek gitardaki karşılık gelen telin aynı sesi vermesi sağlanır. Doğruluk derecesi ilk yöntemdekiyle hemen hemen aynıdır, çünkü öteki gitarın da akordu sadece kendi içinde doğrudur.

3. Gitarın Akordunu Güvenilir Bir Kaynak Yardımıyla Yapmak: Bu yöntem, daha önce anlatılan iki yönteme göre tartışmasız daha üstün bir yöntemdir, çünkü amaç, gitarın akordunu evrensel anlamda doğru biçimde yapmaktır. Buradaki evrensel deyiminden kasıt, tellerin vereceği seslerin frekansının, isimlerine denk düşen evrensel standartlara uygun olmasıdır. Akortları imalat esnasında kalıcı olarak sabitlenen üflemeli çalgılar veya elektronik ses aygıtları(org, telefon vs...) gibi unsurlar, evrensel frekans standartlarına göre akort ve kalibre edilmiştir. Bu çalgı veya aygıtlardan elde edilecek olan seslere uygun olarak yapılacak akort da doğal olarak mümkün olan en doğru uyumu sağlayacaktır. Gitarın her bir teli, ilgili notadaki sesin bu çalgı veya aygıtlardan verilmesi suretiyle, aynı sesi elde etmek amacıyla akort edilir.

Bu akort yöntemi sınıfına dahil olan bir yöntem de, "tuner" adı verilen elektronik aygıtlar vasıtasıyla akort işleminin görsel yardımla yapılmasıdır. Bu aygıtların ekranlarında, verilen sesin doğru veya yanlış olduğunu gösteren işaretler(ibre, renkli ışık) bulunur. İşaret olumlu olana dek her bir telin akordu teker teker yapılır. Bu yöntemin üstünlüğü, akort yapan kişinin kulak hassasiyetine ihtiyaç duyulmamasıdır.


Uzmanlar, gitar akordu için buradaki üç yöntem dışında bir yönteme de başvurabilirler. Bu yöntem, aşırı hassas kulaklarından faydalanmalarıdır. Akort yapan uzman, herhangi bir teli doğru varsaydıktan sonra, tamamen kulak alışkanlığı veya yatkınlığından ileri gelen becerisi ve kabiliyetiyle, seslerin oranlarını hissederek herhangi bir karşılaştırmaya gerek kalmaksızın tellerin akortlarını teker teker yapabilir. Bu yöntem, neredeyse üçüncü yönteme yakın hassasiyette sonuç verir. Kimi uzmanlar, doğal frekanslara çok alışık olduklarından evrensel doğruluğa çok yakın akortlar yapabilmektedir.


Tel Kopma Şekilleri, Kopma Noktaları ve Sıklıkları, Gitarın Tellerinin Değiştirilmesi ve Tel Seçimi

Günlük kullanım esnasında bir gitarın başına gelebilecek en kötü şey, herhangi bir telinin kopmasıdır. Bir telin kopması, 6 telin 5 tele düşmesine neden olur ve dolayısıyla gitarın farklılığını sağlayan çok seslilik konusunda kayıp yaşanır. Solo çalışlarda bir telin eksikliği kabul edilemeyecek bir durum teşkil ederken, akor ve ritim tarzındaki çalışlarda bu durum pek de önemli değildir. Yine de eksik telin tamamlanması gerekir.

Gitarın telleri genellikle belirli noktalardan kopar. En sık kopmanın rastlandığı iki nokta alt eşik ve 2. perde hizalarıdır. Alt eşikteki kopmanın önemli bir nedeni, telin takılması esnasında meydana gelen küçük çaplı açılmadır. Bu açılmanın sebebi çoğu zaman şanssızlıktır. 2. perde hizasındaki kopma ise en doğal kopma biçimi olup, bu kopmanın sebebi telin çalış esnasında yıpranmasıdır. Şu iyi bilinmelidir ki "gitarın teli kopmayacak" gibi bir şartlanma içinde bulunmak son derece yersizdir.

En sık kopan tel RE telidir (4. tel, çelik sarımlı tellerin en incesi). RE telinin bu kadar sık kopmasındaki en önemli gerekçelerden biri, çalış esnasında en büyük güce maruz kalması ve 2. perdesinin tırnaklar tarafından zamanla tahriş edilmesidir. Diğer bir sebep ise telin inceliğidir. RE telinden sonraki ikinci en sık kopmayı ise LA ve Kalın Mİ telleri paylaşır. Ancak bu sıklıklar arasında birkaç kat fark vardır. Bu üç telin kopma sıklığındaki bir diğer nedeni de fiziksel yapılarıdır. Bu teller, çok ince naylon iplikler demeti üzerine çok sıkı biçimde ince çelik tel sarılarak yapılır. Çelik sarımlar zaman içinde açıldığında naylon iplik doğrudan müdahaleye maruz kalmakta ve teker teker açılmaya başlamaktadır. Gitarın naylon telleri olan SOL, Sİ ve İnce Mİ telleri ise neredeyse hiç kopmazlar. Öyle ki, bu tellere sert veya kesici cisimler ile müdahale edilmediği sürece kopmaları doğal değildir.

Gitarın tellerinin değiştirilmesi dikkat gerektiren zahmetli bir iştir. Yeni alınan bir telin gitara takılmasında izlenecek aşamalar aşağıdaki gibidir:

  1. Gitarda bulunan eski veya değiştirilecek tel, önce bağlı olduğu kulak gevşetilmek suretiyle baş kısmından ayrılır, daha sonra alt eşikte bağlı olduğu delikten dikkatlice çıkarılır. İsteğe bağlı olarak çöpe atılabilir veya acil durum yedeği olarak bekletilebilir.
  2. Yeni tel, muhafazasından dikkatlice çıkarılır ve yuvarlanmış olan yapısı zorlanmadan düz hale getirilir.
  3. Yeni telin her iki ucu da yan yana getirilir ve hangi uçta iç iplik kısmının daha fazla dışarıda olduğu tespit edilir. İpliği daha dışarıda olan kısım kulak tarafına bağlanacaktır.
  4. Önce alt eşiğe bağlanacak olan tel ucu, gitarın başından gövdeye doğru olacak istikamette kendi sırasına ait delikten geçirilir. Deliğin alt tarafından çıkan uç yeniden alınır ve yukarı doğru yönlendirilir.

    Telin alt eşikteki delikten geçirilmesi

  5. Yukarı yönlenmiş uç, soldaki resimde görüldüğü şekilde geri uzantısının altından geçirilmek suretiyle düğüm oluşturulur. Bu uç uzantısı, sağdaki resimde olduğu biçimde kendi geri uzantısı ile sıkıştırılır ve telin yukarı kısmının gerginleştirilmesi ile düğüm iyice sağlamlaşır.

    Telin alt eşikte düğüm yapılması Telin gerginleştirilerek düğümün sıkıştırılması

  6. Telin öteki ucu da kendisine ait kulağın deliğinden geçirilir ve kulak çevrilerek tel gerginleştirilir.
Gitara yeni takılan bir tel, yaklaşık 1 hafta süre boyunca hep gevşemek ister. Dolayısıyla telin akorunun, günde en az 2 defa orjinal sesine uygun olarak yapılması gerekir. Aksi takdirde tel yanlış bir sese alışır ve doğru sese alıştırma süreci yeniden yaşanmak zorunda kalır. Telin kendi sesine çabuk alışmasında uygulanabilecek pratik bir yöntem, telin orjinal sese akort edilmesinin ardından, orta bölümünden el ile çekilerek gerilmesi ve yeniden akort edilmesidir. Bu işlemin birkaç kere tekrarlanması neticesinde telin gerginliği daha homojen hale gelir.

Kimi zaman, kopan bir gitar telinin uzantısı arttırılmak koşuluyla yeniden takılması mümkün olmaktadır. Örneğin alt eşik hizasından kopan bir telin, kulak bölgesindeki sarımın biraz açılması suretiyle aşağıya doğru bolluk verilmesi ve yeniden takılması mümkündür. Bu takma işlemi esnasında alt bağlantı şekli, yukarıda anlatılanla tamamen aynıdır.

Gitarlar için tel seçiminde çok özel kriterler olmamakla birlikte, piyasada markalı olarak satılan tellerin paketlerinde çeşitli teknik açıklamalar vardır. Bunlardan en önemlisi, tel sertliğini belirten "Tension" ibaresidir. 4 tür sertlik vardır: Light, Normal, Hard ve Extra Hard. Bu sıralama yumuşaktan serte doğru yapılmıştır. Sert teller, genellikle sert çalışlar için kullanılır ve gitara yeni başlayanlara asla önerilmez. Çünkü kişinin ham ellerini oldukça acıtırlar. Herhangi özel bir amaç olmadığı sürece normal sertlikteki tellerin kullanılmasını öneririm.

Tek tel kopması durumunda ise, piyasada satılmakta olan tekil tellerin üzerinde sertlik açıklaması bulunmadığı için, varolan tellerle aynı markada bir ürün almaktan başka önlem söz konusu değildir. Görsel açıdan da aynı renkte olması iyidir.
Hafta 2 >
Cihan Atıl Namlı Kişisel Web Sitesi > Gitar Eğitim Sayfası > Hafta 1: Gitar

Valid XHTML 1.0 Transitional